<div id="MiddleColumn_internal"> <p style="text-align: justify; ">रूटेलीझ : (सताप गण). फुलझाडांपैकी वनस्पति, आवृतबीज उपविभाग एका गणाचे शास्त्रीय नाव. ह्यामध्ये रूटेसी (सताप कुल), मेलिएसी (निंब कुल), सिमॅरुबेसी (महानिंब कुल) व बर्सेरेसी (गुग्गुळ कुल) या चार कुलांचा हल्ली समावेश केलेला सामान्यपणे आढळतो. त्यांचे परस्परांशी आप्तभाव आहेत याबद्दल दुमत नाही. ही व्यवस्था ए. बी. रेंडेल यांनी मान्य केली आहे. एंग्लर व एल्. डील्स यांनी मांडलेल्या पद्धतीत जिरॅनिएलीझमध्ये (भांड गणात) ६ उपगण व २१ कुले घातली आहेत व त्यांपैकी जिरॅनिनी या उपगणात १२ कुले अंतर्भूत केली आहेत; त्यांनी रूटेलीझ गण मानलेली नाही.</p> <p style="text-align: justify; ">आर्. वेटश्टाइन, रेंडेल व एच्. हॅलियर यांनी त्या सर्व २१ कुलांचा ३ गणांत समावेश केला असून जे. हचिन्सन यांनी फक्त जिरॅनिनी उपगणामधील कुलांचे ४ गण केले व त्यात रूटेलीझ गणास मान्यता दिली; परंतु रूटेलीझमधून मेलिएसी कुल काढून त्याचा अंतर्भाव मेलिएलीझ (निंब गण) ह्या स्वतंत्र गणात केला. रूटेलीझचे जिरॅनिएलीझ निएलीझ गणाशी बरेच साम्य आढळते; तथापि अवकिंज बिंब, बहुधा आढळणारे तैल प्रपिंड, दोन केसरमंडलांपैकी बाहेरचे पाकळ्यांसमोर व आतील मंडल पाकळ्यांशी एकांतरित (एकाआड एक) आणि वनस्पतींचे सामान्यतः वृक्षस्वरूप इ. रूटेलीझमधील महत्त्वाची लक्षणे विचारात घेऊन हा गण स्वतंत्र केला आहे.</p> <p style="text-align: justify; ">रूटेलीझचे आप्तसंबंध झायगोफायलेसी या कुलाशी (गोक्षुर कुलाशी) असल्याचे मान्य झाले असून हॅलियर यांनी रूटेलीझचा उगम व विकास -होडेलीझ फ्यूमॅरिएसी गणामधून झाला असावा, असे मत व्यक्त केले आहे.</p> <p style="text-align: justify; "> </p> <p style="text-align: justify; ">संदर्भ : 1. Lawrence, G. H. M. Taxonomay of Vascular Plants, New York, 1965.</p> <p style="text-align: justify; ">2. Mitra J. N. An Introduction to Syatematic Botany and Ecology, Calcutta, 1964.</p> <p style="text-align: justify; ">3. Rendle, A. B. The Classification of Flowering Plants. Vol. ll, Cambridge, 1963.</p> <p style="text-align: justify; "> </p> <p style="text-align: justify; ">लेखक - शं. आ. परांडेकर</p> <p style="text-align: justify; ">स्त्रोत - <a class="external-link ext-link-icon" href="https://marathivishwakosh.maharashtra.gov.in/khandas/khand14/index.php/component/content/article?id=10680" target="_blank" title="नवीन विंडोमध्ये ओपन होणारी बाह्य साईट ">मराठी विश्वकोश</a></p> </div>